Tijdens Hackathon de groene stad gaan creatieve teams op zoek naar antwoorden op de belangrijkste vragen die er zijn om steden groener en daarmee klimaatbestendiger, gezonder en aantrekkelijker te maken. De voorbereiding hiervan gaat niet over één nacht ijs. In vier steden worden concrete pilots onder de loep gelegd. In zogenaamde ‘groenexpedities’ zijn de uitdagingen (‘challenges’ in hackathontaal) uitgediept, zodat op 30 september de vraagstelling duidelijk is en alle informatie op tafel ligt. We spreken Verian Klarus van adviesgroep natuur & biodiversiteit bij Arcadis en projectmanager Tessel van Leeuwen van Waag over het voortraject naar deze dag.
Groenexpedities
Voorafgaand aan de hackathon vonden er in mei en juni online groenexpedities plaats, waarin ambtenaren, onderzoekers, ondernemers en adviseurs binnen vier hoofdthema’s hebben verkend welke specifieke knelpunten er bestaan bij het vergroenen van steden. Binnen iedere expeditie stond een van de thema’s centraal: 1) bovengronds vergroenen met ondergronds ruimtegebrek, 2) met participatie meer biodiversiteit in de stad, 3) de waarde van groen in stedelijke planning of 4) met groen weerbaarder tegen de klimaatcrisis. Aan de hand van de groenexpedities is in kaart gebracht welke datasets nodig zijn om tijdens de hackathon aan de slag te kunnen.
“De groenexpedities, die gekoppeld zijn aan de pilots in de steden, bieden een kruisbestuiving en variatie aan invalshoeken die niet altijd vanzelfsprekend zijn bij een gemeentelijke organisatie. Ook het denken in verschillende manieren van datatoepassing helpt om een ander perspectief te zien en nieuwe wegen in te slaan. Zonder de hackathon hadden we dat niet gehad”, stelt Klarus.
Pilots
Apeldoorn, Zwolle, Rotterdam en Amersfoort in samenwerking met Den Haag zijn de steden die de pilots uitvoeren. Klarus benadrukt dat de vraagstukken veel breder leven dan alleen in deze steden: “Veel steden worstelen bijvoorbeeld met het vraagstuk van bovengronds vergroenen met ondergronds ruimtegebrek of het vasthouden van ambities rond de waarde van groen in stedelijke planning. Zo is de samenwerking tussen Amersfoort en Den Haag ook ontstaan.”
Hybride Hackathon
Nu de groenexpedities zijn afgerond en de pilots door middel van nieuwe inzichten weer een stap verder zijn, ligt de focus vanuit Waag volledig op de voorbereiding van de hackathon. Ook hier gooide de coronacrisis roet in het eten. Om 1,5 meter afstand te kunnen houden, krijgen deelnemers nu de keuze om op locatie op de Mauritskazerne te komen of online deel te nemen. “Hoewel het jammer is dat we niet iedereen fysiek mogen ontvangen, lijkt het een uitkomst voor de mensen die van ver weg komen”, vertelt Van Leeuwen. De enige vereiste voor het thuis deelnemen is dat de keuze per deelnemend team (4-5 deelnemers) gemaakt moet worden.
Informatie en kennismaking
Het samenstellen van de teams zou in eerste instantie tijdens de hackathon zelf plaatsvinden, maar nu het een hybride evenement wordt, worden de teams van tevoren gemaakt. “Bij het maken van de teams wordt gekeken naar een evenredige verdeling van de expertises en de verschillende niveaus. De teams kunnen elkaar vervolgens laagdrempelig ontmoeten tijdens het informatie- en kennisevent op donderdag 10 september. Op het evenement ontvangen de deelnemers daarbij alle relevante informatie over de hackathon.”
Programma
Van 10:00 tot 22:00 zal het programma zich afwisselen met plenaire sessies, brainstormsessies via mural.co, design sessies en creation stations. Ook is er ruimte om je idee te pitchen en feedback te ontvangen voor de final pitch aan een panel van experts. En de thuisblijvers? Die zullen geen moment missen volgens Van Leeuwen: “Om contact te houden met de thuisblijvers worden de plenaire momenten uitgezonden en zal er een live chat beschikbaar zijn. Iedereen zal dus continu geprikkeld worden om hun idee verder te brengen. We willen alle deelnemers het gevoel geven dat ze onderdeel zijn van een groter geheel.” Om dat gevoel aan het thuisfront mee te geven zullen er ook ‘razende reporters’ op de vloer aanwezig zijn om verslag te doen. De reporters maken filmpjes en houden korte interviews die gedeeld zullen worden in de live chat.
Het volledige programma en het panel van experts wordt later bekend gemaakt.
Creation stations
Ieder thema zal een creation station tot zijn beschikking hebben: een (online) plek waar de teams met hun vraag bij de juiste expert kunnen aankloppen. De werkgroepen kunnen coaching verwachten van onder andere experts van het CBS, RIVM en zorgverzekeraars op het gebied van data, ontwerp, design en code. “Als jouw team bijvoorbeeld meer wil weten over de ondergrondse bekabeling in steden, dan staat er een expert klaar bij een van de creation stations. Naast de datasets, is deze extra hulp ook aanwezig. Zo kunnen de ideeën naar een hoger niveau worden getild.”
Ook hier lijkt de combinatie van offline en online goed uit te komen. De vragen van de andere deelnemers worden online weergegeven via het ‘creation station schema’. Via het online platform blijf je niet alleen op de hoogte van de andere vragen, maar kun je makkelijk andere mensen opzoeken, nog meer vragen stellen en toegang krijgen tot de ruime datasets.
Bestuurderssessie de groene stad
Parallel aan de 12-urige werkdag voor de creatieve teams die aan de hackathon deelnemen is er ook een bestuurderssessie op 30 september. Mirjam Koedoot van IVN Gelderland organiseert deze samen met Bart Stoffels van de City Deal Klimaatadaptatie. “Voor deze sessie nodigen we bewust een relatief klein gezelschap aan bevlogen bestuurders uit, in een mix van overheid en niet-overheid. Zo ontstaat een kwalitatief scherp gesprek over wat vergroening van de stad vraagt aan leiderschap en samenwerkingsvormen” schetst Mirjam. Bart vult hierbij aan dat de bestuurders niet het werk van de creatieve teams nog eens dunnetjes gaan overdoen, maar juist ingaan op de politieke aspecten, zoals governance, financiering en wetgeving. “In Nederland zien we bijvoorbeeld dat de wateropgave doorgaans vrij goed gefinancierd is, maar groen is nog vaak het ‘kind van de rekening’, ook al zien we dat steeds meer bestuurders overtuigd raken van de vele maatschappelijke waarden die groen biedt. Hoe organiseer je dan de gezamenlijke uitvoeringskracht?
De City Deal Klimaatadaptatie neemt de resultaten van de bestuurderssessie mee in de overdracht naar bestaande en nieuwe samenwerkingsvormen, aangezien deze City Deal als samenwerking zelf afloopt eind 2020. Wie neemt het estafettestokje over?
Ben je als bestuurder in de publieke, maatschappelijke of private sector geïnteresseerd in deelname aan de bestuurderssessie? Stuur dan een mail aan [email protected]
Hackathon de groene stad is in samenwerking met de City Deal Klimaatadaptatie, het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, het Ministerie van Binnenlandse Zaken, provincie Gelderland, DuurzaamDoor, IVN en Waag. Meer informatie over de hackathon? Klik hier.